Thanh tra Chính phủ kết luận về Đại học Quốc gia Hà Nội: thu học phí vượt quy định, trích thiếu hơn 94 tỉ đồng quỹ học bổng

Mở đầu: Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021–2024. Thông báo kết luận số 3989/TB-TTCP được ban hành ngày 26/10/2026 và được các báo đưa tin ngày 31/10/2026. Kết luận chỉ ra một loạt hạn chế, vi phạm trong quản lý chuyên môn, tài chính, ngân sách, đầu tư xây dựng và tài sản công tại ĐHQGHN và các đơn vị thành viên, trực thuộc.

Thu học phí cao hơn quy định: Trường Quản trị và Kinh doanh thu học phí năm học 2023–2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế — kỹ thuật. Mức thu là 6–7 triệu đồng/tháng đối với bậc cử nhân, 6,75–7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ — được xác định là cao hơn quy định. Trường Đại học Kinh tế thu học phí văn bằng 2 năm học 2021–2022 các ngành kinh tế ở mức 450.000 đồng/tín chỉ, cao hơn mức 360.000 đồng/tín chỉ theo quy định. Trường Đại học Giáo dục thu học phí văn bằng 2 các ngành đào tạo giáo viên ở mức 470.000 đồng/tín chỉ, trong khi mức quy định là 303.000–427.200 đồng/tín chỉ. Thanh tra Chính phủ xác định các hành vi này là vi phạm hành chính.

Trích thiếu quỹ học bổng: Trong giai đoạn 2021–2024, 8 trường được kiểm tra chưa trích lập đủ 8% số tiền học phí thu được để làm quỹ học bổng khuyến khích học tập cho học sinh, sinh viên. Tổng số tiền 8 trường phải trích là hơn 332,27 tỉ đồng, nhưng các trường mới trích hơn 237,9 tỉ đồng, tương đương 5,73% — còn thiếu hơn 94,37 tỉ đồng. Bài báo Tuổi Trẻ đọc trực tiếp ngày 31/10/2026 không liệt kê tên từng trường trong nhóm 8 trường này, nên bài này không suy đoán danh sách đó.

Sử dụng quỹ học bổng sai mục đích: 3 trường sử dụng quỹ học bổng khuyến khích học tập để chi cho các nội dung thuộc các quỹ khác, tổng cộng hơn 2,9 tỉ đồng, gồm Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật hơn 1,57 tỉ đồng, Trường Quản trị và Kinh doanh hơn 742 triệu đồng và Trường Đại học Công nghệ hơn 596 triệu đồng. Theo quy định, quỹ này phải dùng để cấp học bổng cho học sinh, sinh viên căn cứ vào kết quả học tập và rèn luyện.

Kiến nghị khắc phục: Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo ĐHQGHN, Bộ Giáo dục và Đào tạo và các cơ quan liên quan tổ chức thực hiện đầy đủ kết luận, xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả và chấn chỉnh quản lý, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người học và không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của ĐHQGHN và các đơn vị thành viên. Bộ Giáo dục và Đào tạo được kiến nghị chủ trì kiểm tra, chỉ đạo xử lý dứt điểm các vi phạm về kinh tế, tài chính, ngân sách và tài sản, và rà soát trách nhiệm của các cá nhân liên quan. Bài báo không trích lời phản hồi trực tiếp của ĐHQGHN hay các trường, và không nêu tổng số tiền cụ thể phải hoàn trả cho người học hay thời hạn khắc phục.

Các vi phạm khác được nêu: 6 trường tuyển sinh vượt số lượng chỉ tiêu trình độ đại học do Bộ Giáo dục và Đào tạo giao hoặc vượt chỉ tiêu đại học, thạc sĩ do ĐHQGHN phê duyệt, gồm Trường Đại học Công nghệ, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Trường Đại học Giáo dục, Trường Đại học Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế và Trường Quốc tế. Kết luận cũng nêu việc mở ngành đào tạo trái thẩm quyền trong giai đoạn 2021–2022.

Điều cần theo dõi tiếp theo: Các nguồn đã đọc chưa nêu chi tiết phương án khắc phục cụ thể cho từng khoản thu vượt quy định hay từng khoản trích thiếu quỹ học bổng trong bài này, vì vậy bài này không kết luận về việc hoàn trả học phí hay mức học bổng bù đắp cho từng sinh viên. Độc giả và sinh viên liên quan nên theo dõi văn bản khắc phục và thông báo tiếp theo của ĐHQGHN và các trường thành viên.

Bình luận mở rộng

Con số hơn 94 tỉ đồng dễ gây chú ý, nhưng điểm quan trọng hơn là nó cho thấy một cơ chế đang vận hành lệch khỏi mục đích ban đầu: quỹ học bổng khuyến khích học tập không phải là khoản dự phòng chung của nhà trường, mà là phần tiền được trích từ chính học phí sinh viên đã đóng, để quay lại động viên những sinh viên học tốt và rèn luyện tốt. Khi trích thiếu, rồi lại có trường dùng quỹ này chi cho nội dung khác, thiệt hại không chỉ nằm ở bảng cân đối tài chính mà còn ở niềm tin: sinh viên khó biết liệu cơ hội học bổng của mình có đang bị thu hẹp bởi những quyết định mà mình không được tham gia.

Vấn đề thứ hai là tự chủ. Tự chủ đại học được trao để trường linh hoạt hơn trong đào tạo và tài chính, nhưng kết luận thanh tra lần này nhắc lại điều kiện đi kèm: mở ngành, tuyển sinh và thu học phí đều phải trong khung quy định và có kiểm định, định mức rõ ràng. Khi một chương trình chưa đạt kiểm định mà vẫn thu mức học phí cao, sinh viên và gia đình là bên chịu rủi ro lớn nhất, vì họ trả tiền trước cho một chất lượng chưa được xác nhận.

Vì vậy, điều đáng theo dõi sau kết luận này không phải là một con số vi phạm nữa, mà là ba câu trả lời cụ thể: các trường sẽ trích bù và công khai quỹ học bổng ra sao, các khoản thu vượt quy định sẽ được xử lý thế nào đối với sinh viên đã đóng, và cơ chế kiểm soát nội bộ nào được sửa để những vi phạm tương tự không lặp lại trong giai đoạn tự chủ tiếp theo. Nếu ba câu trả lời này rõ ràng và có thời hạn, kết luận thanh tra mới thực sự chuyển thành thay đổi cho sinh viên; nếu không, nó chỉ dừng ở một bản kết luận.

Nguồn tham khảo (đã kiểm tra ngày 31/10/2026):

- Bài Tuổi Trẻ đọc trực tiếp ngày 31/10/2026, tác giả Thân Hoàng, đăng 09:14 GMT+7: https://tuoitre.vn/dai-hoc-quoc-gia-ha-noi-3-truong-thu-hoc-phi-vuot-quy-dinh-8-truong-trich-thieu-94-ti-quy-hoc-bong-100261031081740642.htm — xác nhận các số liệu chính và kiến nghị khắc phục; bài này không liệt kê tên 8 trường trích thiếu quỹ và không nêu tổng tiền hoàn trả hay thời hạn khắc phục.

- Google Alert "Học Bổng" ngày 31/10/2026 dẫn bài Tuổi Trẻ trên.

- https://afamily.vn/dai-hoc-quoc-gia-ha-noi-mo-nganh-hoc-trai-quy-dinh-236261031133022407.chn

- https://24hmoney.vn/news/thanh-tra-chinh-phu-phat-hien-nhieu-vi-pham-tai-dai-hoc-quoc-gia-ha-noi-c26a2852636.html

- https://pnvnv3web.dev.cnnd.vn/dai-hoc-quoc-gia-ha-noi-thu-hoc-phi-vuot-quy-dinh-tuyen-sinh-vuot-chi-tieu-238261031122631878.htm

Ban biên tập Nguồn Tin Việt

Read More